Wat is een Parental burn-out?

Kan ik een burn-out krijgen van mijn kinderen?

"Ik durfde niet te zeggen hoe zwaar het was"

Vorige week keek ik naar de uitzending van Dit is de Kwestie op NPO. Het onderwerp: Parental burn-out. Een burn-out, niet door werk, maar door het ouderschap zelf.

En eerlijk? Ik wist niet dat deze versie van de burn-out er was!

In mijn praktijk spreek ik vele vrouwen die vastlopen — en inderdaad, heel vaak spelen de kinderen, het gezin, de zorg thuis een grote rol in dat vastlopen. Alleen… dat wordt zelden zo benoemd.

'Ik durfde niet te zeggen hoe zwaar het was'

In de uitzending kwamen drie moeders aan het woord. Elk met hun eigen verhaal, elk met hun eigen manier van omgaan met de druk. Eén van hen, Jamonique, moeder van drie jonge kinderen, zei iets wat me bijbleef:

"Ik durfde niet te zeggen dat het zo zwaar voor me was. Maar ik kan niet alles alleen."

Die zin. Dát is wat ik zo vaak hoor in mijn praktijk: “Ik kan niet alles alleen”

Vrouwen van 35+ die keihard werken — thuis, op het werk, voor iedereen. Die altijd aanstaan. Die 's avonds eindelijk op de bank zitten en denken: ik zou even tot rust moeten komen, maar hun hoofd niet stil krijgen. Die zichzelf elke dag afvragen: doe ik het wel goed genoeg?

Wat is een Parental burn-out precies?

Volgens hoogleraar Maartje Luijk van de Erasmus Universiteit heeft inmiddels 1 op de 5 ouders burn-outverschijnselen als gevolg van het ouderschap. Dat is een op de vijf. Laat dat even landen.

Kenmerken van een Parental burn-out zijn:

• Ernstige, aanhoudende uitputting door het ouderschap

• Emotionele afstand voelen tot je kinderen

• Geen plezier of voldoening meer halen uit je rol als ouder

• Het gevoel dat je niet meer de ouder bent die je vroeger was

  
  

Het verschil met 'gewone' vermoeidheid? De duur en de diepte ervan. Dit is niet even moe zijn na een drukke week. Dit is maandenlang, soms jarenlang, op je tandvlees lopen — en er maar niet uitkomen.

Een Parental burn-out zegt niets over hoeveel je van je kinderen houdt. Het zegt iets over hoe lang je al te weinig steun hebt gehad. Over hoe lang de druk al te hoog is geweest. Over hoe goed jij bent in zorgen voor anderen, en hoe slecht je bent geworden in zorgen voor jezelf.

De maatschappij speelt een grote rol

Professor Luijk legt in de uitzending ook iets uit wat ik heel belangrijk vind. Zij stelt dat de druk op ouders de afgelopen jaren aanzienlijk is toegenomen — en dat de vangnetten zijn verdwenen.

Vroeger vond je steun van je familie, in je buurt, bij de kerk, bij een vereniging. Je kon je verhaal kwijt. Je hoefde niet alles alleen te dragen. Nu wordt opvoeden steeds meer gezien als iets dat je achter je eigen voordeur oplost. En omdat niemand het erover heeft — zeker niet op sociale media, waar het perfecte plaatje regeert — denk je dat jij de enige bent die het zo zwaar heeft.

Dat ben je niet. Jij bent absoluut niet de enige.

Wat zeg ik hierover als coach en counselor?

Ik begeleid vrouwen die vastlopen. Vrouwen van 35+ die het gevoel hebben dat ze zichzelf verloren zijn. En heel vaak — echt heel vaak — is de combinatie van werk, gezin, zorgtaken en het altijd maar aanstaan de druppel die de emmer doet overlopen.

Wat ik dan zie:

• Vrouwen die geleerd hebben dat 'doorzetten' een kwaliteit is, zo hoort het! — en daardoor de signalen van hun lichaam negeren

• Vrouwen die bang zijn om hulp te vragen omdat dat zwak voelt

• Vrouwen die zichzelf pas toestemming geven om te stoppen als het echt niet meer gaat

Als jij je herkent in dit verhaal — ook al ben jij misschien niet zover dat je het een burn-out zou noemen — dan is dit de vraag die ik je wil meegeven:

Wanneer heb jij voor het laatst echt voor jezelf gezorgd?

Niet die vluchtmomenten van vijf minuten in de auto of een douche zonder onderbreking. Ik bedoel: echt. Rust nemen. Ruimte maken. Jezelf serieus nemen.

Kleine stappen die wél werken

De uitzending geeft ook handvatten. Een paar dingen die ik zelf ook herken als zinvol:

• Benoem het. Niet alles hoeft opgelost, maar als je het niet uitspreekt, wordt het groter. Zeg tegen iemand in je omgeving: "Ik merk dat ik op raak. Ik heb even iemand nodig om mee te denken."

• Vraag concrete hulp. Niet "ik heb wel eens wat nodig", maar: "Kun jij donderdag twee uur oppassen?" Mensen helpen graag. Ze weten alleen niet altijd hoe.

• Stop met het perfecte plaatje najagen. Een rommelig huis is niet gevaarlijk. Een maaltijd die niet helemaal lekker is, ook niet. Goed genoeg is genoeg.

• Ga naar je huisarts of een coach Als je merkt dat je uitputting aanhoudt, dat je emotioneel afstand voelt, dat je sneller boos wordt dan je wilt zijn: neem dit serieus. Dit is geen overdrijven. Dit is een signaal.

Tot slot

Ik ben blij dat Dit is de Kwestie dit onderwerp op tafel heeft gelegd. Want het is tijd dat we hierover praten. Zonder schaamte. Zonder het gevoel dat je als moeder (of vader) hebt gefaald.

Je bent geen slechte ouder als je het zwaar hebt. Je bent een mens die te lang te veel heeft gedragen.

En soms heb je een plek nodig waar je dat kwijt kunt. Waar je wordt gezien en gehoord. Waar je niet hoeft te presteren, maar gewoon mag zijn wie je bent — inclusief de moeheid, de frustratie en de twijfel.

Als je dat zoekt, ben ik er.

Wil je weten welk traject bij jou past? Doe de gratis test op celesterreijnart.nl/test en ontvang binnen 24 uur een persoonlijk antwoord.

Nieuwsgierig geworden naar de uitzending? Bekijk dan de volledige uitzending van Dit is de Kwestie via NPO Start.